Polityka rozwoju obszarów wiejskich 2007-2013
20 lutego 2006 r. Rada ds. Rolnictwa przyjęła strategiczne wytyczne UE w sprawie rozwoju obszarów wiejskich – pięć miesiÄ™cy po przyjÄ™ciu rozporzÄ…dzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)].

Wytyczne te przedstawiajÄ… strategiczne podejÅ›cie, a także szereg opcji, które paÅ„stwa czÅ‚onkowskie mogÄ… wykorzystać w krajowych planach strategicznych i programach rozwoju obszarów wiejskich.
Od wprowadzenia reformy wspólnej polityki rolnej, rozwój obszarów wiejskich odgrywa coraz wiÄ™ksza rolÄ™ we wspieraniu obszarów wiejskich, które starajÄ… siÄ™ sprostać gospodarczym, spoÅ‚ecznym i Å›rodowiskowym wyzwaniom XXI wieku. Obszary te stanowiÄ… 90% terytorium rozszerzonej UE, a nowe ramy prawne wyraźniej niż uprzednio zorientowane sÄ… na wspieranie wzrostu gospodarczego i tworzenie miejsc pracy na obszarach wiejskich – zgodnie z zaÅ‚ożeniami strategii lizboÅ„skiej – oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego – zgodnie z celami przyjÄ™tymi na szczycie w Göteborgu.

Polityka rozwoju obszarów wiejskich 2007-2013 skoncentruje siÄ™ na trzech obszarach, odpowiadajÄ…cych trzem osiom tematycznym przewidzianym postanowieniami nowego rozporzÄ…dzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich: poprawie konkurencyjnoÅ›ci rolnictwa i leÅ›nictwa; stanie Å›rodowiska naturalnego i terenów wiejskich; poprawie jakoÅ›ci życia na obszarach wiejskich i promowaniu dywersyfikacji gospodarki rolnej. Czwarta z osi (zwana „osiÄ… Leader”) opierajÄ…ca siÄ™ na doÅ›wiadczeniach inicjatyw wspólnotowych Leader wprowadza podejÅ›cie polegajÄ…ce na oddolnym, lokalnym traktowaniu problemów rozwoju obszarów wiejskich.

Nowy okres programowania dostarcza jedynej w swoim rodzaju możliwoÅ›ci ukierunkowania Å›rodków finansowych pochodzÄ…cych z nowego funduszu rozwoju obszarów wiejskich na wzrost gospodarczy, tworzenie miejsc pracy oraz zrównoważony rozwój.
DziÄ™ki przyjÄ™ciu europejskich ram prawnych, paÅ„stwa czÅ‚onkowskie mogÄ… opracowywać krajowe plany strategiczne oraz programy rozwoju obszarów wiejskich, i przedkÅ‚adać je Komisji Europejskiej.

Strategiczne wytyczne UE okreÅ›lajÄ… najważniejsze dziaÅ‚ania dla każdego z priorytetowych obszarów. PaÅ„stwa czÅ‚onkowskie opracowujÄ… krajowe strategie rozwoju obszarów wiejskich na podstawie strategicznych wytycznych Wspólnoty, które pomogÄ… w:

• okreÅ›leniu dziedzin, w których wsparcie UE dla rozwoju obszarów wiejskich zapewni najwiÄ™kszÄ… wartość dodanÄ… na poziomie UE;
• zapewnieniu spójnoÅ›ci z dziedzinami priorytetowymi dla UE (Lizbona, Göteborg);
• zapewnieniu zgodnoÅ›ci z innymi politykami UE, w szczególnoÅ›ci z politykÄ… spójnoÅ›ci i ochrony Å›rodowiska;
• realizacji nowej, prorynkowej WPR, i co za tym idzie - restrukturyzacji, która musi zostać przeprowadzona w starych i nowych paÅ„stwach czÅ‚onkowskich.

Sześć strategicznych wytycznych to:
1.Poprawa konkurencyjnoÅ›ci sektorów rolnictwa i leÅ›nictwa.
2.Poprawa stanu Å›rodowiska naturalnego i terenów wiejskich.
3.Poprawa jakości życia na obszarach wiejskich i promowanie dywersyfikacji.
4.Budowanie lokalnych zdolności zatrudnienia i dywersyfikacji.
5.Realizacja priorytetów za pomocÄ… programów.
6.UzupeÅ‚nianie siÄ™ instrumentów wspólnotowych.
W poÅ‚owie lipca 2005 r. Komisja Europejska zatwierdziÅ‚a projekt RozporzÄ…dzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania Wspólnej Polityki Rolnej, a we wrzeÅ›niu 2005 roku RozporzÄ…dzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Dokument ten zdeterminuje politykÄ™ UE odnoÅ›nie obszarów wiejskich na lata 2007-2013, a co za tym idzie, bÄ™dzie miaÅ‚ bezpoÅ›rednie przeÅ‚ożenie na przyszÅ‚ość tych obszarów w naszym kraju.

Reforma polityki Rozwoju Obszarów Wiejskich (ROW) jest nastÄ™pstwem wielu zdarzeÅ„ i procesów zachodzÄ…cych w ostatnich latach w Unii Europejskiej, w szczególnoÅ›ci takich jak:

• reforma pierwszego filaru WPR w 2003 r. i 2004 r.;
• ustalenia Rady Europejskiej z Lizbony (marzec 2000 r.) i Goeteborga (czerwiec 2001 r.) wskazujÄ…ce na potrzebÄ™ uczynienia gospodarki UE konkurencyjnÄ…, opartÄ… na wiedzy i dbajÄ…cÄ… o jakość żywnoÅ›ci i Å›rodowiska przyrodniczego oraz dobrostan zwierzÄ…t;
• wnioski konferencji w Salzburgu (listopad 2003 r.) podkreÅ›lajÄ…ce gospodarcze, spoÅ‚eczne i Å›rodowiskowe aspekty rozwoju zrównoważonego;
• dziaÅ‚ania zwiÄ…zane z realizacjÄ… Europejskiej Sieci Ekologicznej Obszarów Chronionych Natura 2000;
• propozycja nowej perspektywy finansowej 2007-2013 z dnia 10 lutego 2004 r.

W ramach Funduszu w okresie 2007-2013 dla krajów UE-25 dostÄ™pne bÄ™dzie 88.75 mld euro (w cenach z 2004 r.). Minimum 31.3 mld euro zostanie przeznaczone na wsparcie obszarów dawnego Celu 1 (m.in. Polski).

GÅ‚ównym elementem nowej Wspólnej Polityki Rolnej jest oddzielenie pÅ‚atnoÅ›ci bezpoÅ›rednich od struktury i wielkoÅ›ci produkcji rolnej. Oznacza to zastÄ…pienie wiÄ™kszoÅ›ci dotychczasowych pÅ‚atnoÅ›ci bezpoÅ›rednich, specyficznych dla poszczególnych rodzajów produkcji rolnej, systemem jednolitej pÅ‚atnoÅ›ci niezależnej od produkcji. BÄ™dzie to istotne uproszczenie z punktu widzenia niezbÄ™dnych dziaÅ‚aÅ„ administracyjnych oraz dostÄ™pnoÅ›ci tych Å›rodków dla rolników. Oznacza to także, iż struktura i poziomprodukcji bÄ™dÄ… uzależnione w dużo wiÄ™kszym stopniu od sygnaÅ‚ów pÅ‚ynÄ…cych z rynku. Zapewni poprawÄ™ efektywnoÅ›ci ekonomicznej sektora rolnego, ponieważ nie bÄ™dzie skÅ‚aniać do kosztownych dostosowaÅ„ produkcji tylko w celu otrzymania pÅ‚atnoÅ›ci, natomiast lepiej przygotuje rolników UE do nowych wyzwaÅ„ zwiÄ…zanych z postÄ™pujÄ…cÄ… globalizacjÄ… sektora rolnego.

Do innych elementów reformy Wspólnej Polityki Rolnej należą:

• dalsza redukcja cen interwencyjnych na rynku mleka w zamian za wyższe pÅ‚atnoÅ›ci bezpoÅ›rednie,
• zmniejszenie kwot pÅ‚atnoÅ›ci bezpoÅ›rednich dla najwiÄ™kszych gospodarstw z przeznaczeniem wygospodarowanych Å›rodków finansowych na wzmocnienie dziaÅ‚aÅ„ na rzecz wsi,
• powiÄ…zanie otrzymywania pÅ‚atnoÅ›ci bezpoÅ›rednich i pÅ‚atnoÅ›ci specyficznych dla okreÅ›lonych kierunków produkcji z obowiÄ…zkiem speÅ‚niania okreÅ›lonych standardów przez gospodarstwo - zasada wzajemnej zgodnoÅ›ci. Nowe paÅ„stwa czÅ‚onkowskie zostaÅ‚y wyÅ‚Ä…czone z obowiÄ…zku wprowadzania zasady wzajemnej zgodnoÅ›ci do czasu wdrożenia systemu jednolitej pÅ‚atnoÅ›ci, tj. najpóźniej do 1 stycznia 2009 r., w przypadku kontynuowania do tego czasu systemu jednolitej pÅ‚atnoÅ›ci obszarowej,
• zwiÄ™kszenie roli (zakresu i poziomu wsparcia) rozwoju obszarów wiejskich,
• od 2007 roku bÄ™dzie funkcjonowaÅ‚ mechanizm dyscypliny finansowej, który ma zapewnić respektowanie limitów wydatków na WspólnÄ… PolitykÄ™ RolnÄ… (pÅ‚atnoÅ›ci bezpoÅ›rednie, interwencje rynkowe, subsydia eksportowe).

W Unii Europejskiej wszelkie dziaÅ‚ania planowane sÄ… od 2000 roku w okresach siedmioletnich. Dla każdego takiego okresu kraje Wspólnoty wyznaczajÄ… cele i priorytety. NastÄ™pnie, w oparciu o te cele i priorytety, każde z paÅ„stw czÅ‚onkowskich buduje dla swojego kraju narodowy plan rozwoju, który skÅ‚ada siÄ™, miÄ™dzy innymi, z programów operacyjnych.

W Polsce, w latach 2007-2013, realizowany bÄ™dzie model wielofunkcyjnego rozwoju wsi i wielofunkcyjnego rolnictwa, który jest zgodny z realizowanÄ… przez WspólnotÄ™ politykÄ… niwelowania różnic rozwojowych miÄ™dzy poszczególnymi regionami Unii Europejskiej.

Opracowany zostaÅ‚ Projekt Strategii Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rolnictwa na lata 2007-2013, który zawiera:

• Cel1 Wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich,
• Cel2 Poprawa konkurencyjnoÅ›ci rolnictwa,
• Cel3 Wzmocnienie przetwórstwa rolno-spożywczego w kierunku poprawy jakoÅ›ci i bezpieczeÅ„stwa żywnoÅ›ci.

Przewiduje siÄ™ realizacjÄ™ programów operacyjnych skoncentrowanych na kompleksowym wspomaganiu rozwoju regionalnego, w tym rozwoju obszarów wiejskich.

ŹródÅ‚o: ebook ZÅ‚oteMyÅ›li "Fundusze unijne i europejskiej 2007-2013" Anna SzymaÅ„ska